Traceability pozwala odtworzyć drogę materiału i produktu: od dostawy i partii surowca do gotowego wyrobu i klienta. Dzięki temu firma szybciej ustala przyczynę problemu i zakres produktów, których dotyczy.
Wyobraź sobie reklamację gotowego wyrobu. Pojawiają się wtedy pytania: z jakiej partii pochodził materiał, kiedy został wykorzystany, które inne produkty powstały z tego samego komponentu i gdzie wykonano operację.
Jeżeli odpowiedzi trzeba szukać w Excelach, dokumentach i pamięci pracowników, analiza się wydłuża. A można odnaleźć to o wiele szybciej.
Najważniejsze informacje z artykułu
- Traceability pozwala odtworzyć drogę od partii materiału do gotowego produktu i klienta.
- Największa wartość traceability jest przy: reklamacjach, problemach jakościowych i dużych wymaganiach klientów.
- Sam numer partii nie zapewnia identyfikowalności, jeśli nie jest powiązany z konkretnym zleceniem i przebiegiem produkcji.
- Spójna historia produktu wymaga połączenia danych z magazynu, produkcji i jakości.
- Zakres traceability warto dobrać do ryzyka, branży oraz tego, co firma rzeczywiście musi móc odtworzyć.
Czym jest traceability w produkcji?
Traceability, czyli identyfikowalność, oznacza możliwość odtworzenia historii produktu od przyjęcia materiału do gotowego wyrobu.
W praktyce firma powinna wiedzieć:
- skąd pochodził materiał,
- z jakiej partii został pobrany,
- do którego zlecenia go użyto,
- jakie operacje wykonano,
- jakie parametry procesu zapisano,
- gdzie trafił gotowy produkt.
Same numer partii lub numer seryjny nie wystarczą. Trzeba powiązać kolejne etapy:
Dostawca → partia materiału → magazyn → zlecenie → operacje → gotowy produkt → klient
Dlaczego identyfikowalność ma znaczenie?
Szybsza obsługa reklamacji
Reklamacja uruchamia zwykle serię pytań:
- Kiedy powstał produkt?
- Z jakiego materiału?
- Czy podobny problem może dotyczyć innych sztuk?
Bez spójnych danych trzeba ręcznie sprawdzać dokumenty dostawy, historię produkcji i zapisy jakościowe.
Przy dobrej identyfikowalności szybciej wskażesz problematyczną partię, powiązane produkty i zakres kontroli.
Mniej sprawdzania przy błędach
Brak informacji często prowadzi do działania „na wszelki wypadek”.
Jeżeli firma wykrywa wadliwy komponent, ale nie wie, gdzie go użyto, musi sprawdzić znacznie większą część produkcji.
Gdy dane są powiązane, możesz zawęzić zakres do konkretnej partii, zlecenia, okresu lub grupy wyrobów. Zamiast sprawdzać wszystko, sprawdzasz tylko to, co rzeczywiście może być objęte problemem.
Spełnienie wymagań klientów i branży
W części branż historia produktu jest elementem wymagań jakościowych lub kontraktowych. Klient może oczekiwać danych o materiale, partii i przebiegu wykonania.
Zakres zbieranych danych zależy od branży i ryzyka. Inne wymagania ma produkcja jednostkowa, a inne dostawca komponentów do automotive, branży spożywczej czy medycznej.
Jak wygląda traceability w praktyce?
Identyfikowalność powstaje etapami. Każdy fragment procesu wnosi inne informacje.
Przyjęcie materiału
Na wejściu firma może rejestrować:
- dostawcę,
- numer partii,
- certyfikaty,
- parametry materiału,
- datę przyjęcia.
Dzięki temu wiadomo, z jakiego źródła pochodzi komponent. Ten etap warto połączyć z prawidłowym przyjęciem towaru do magazynu.
Magazyn
Trzeba ustalić, gdzie znajduje się materiał i kiedy wydano go na produkcję. Sam numer partii nie wystarczy, jeśli nie wiadomo, która partia trafiła do zlecenia.
Realizacja produkcji
Podczas wykonywania zamówienia znaczenie mogą mieć:
- numer zlecenia,
- użyty materiał,
- wykonane operacje,
- maszyna lub stanowisko,
- operator,
- czas realizacji,
- wybrane parametry procesu.
To właśnie tutaj powstaje połączenie między materiałem a historią wykonania.
Gotowy produkt
Gotowy wyrób można powiązać z partią lub numerem seryjnym, historią wykonania i odbiorcą.
W ten sposób możesz przejść wstecz od produktu do materiału i przebiegu produkcji.
Co dzieje się bez identyfikowalności?
„Wiemy, że jest problem, ale nie wiemy, gdzie powstał”
Reklamacja jest jasna, ale ustalenie źródła problemu wymaga kolejnych telefonów i sprawdzania dokumentów. Firma nie wie, na którym etapie powstało odchylenie.
Dane są rozproszone
Część informacji może być w ERP, arkuszach, systemie jakości albo wyłącznie w pamięci pracowników.
Problemem nie jest wtedy brak danych, tylko brak powiązań między nimi.
Kontrola zaczyna się za późno
Identyfikowalność nie zastępuje kontroli jakości. Pomaga jednak szybciej ustalić, gdzie pojawiło się odchylenie i które wyroby mogą mieć z nim związek.
Jakie dane trzeba zbierać, żeby zapewnić firmie traceability?
Zakres zależy od branży, produktu, wymagań klienta i ryzyka jakościowego. Najczęściej potrzebne są trzy grupy informacji.
- Materiały:
- dostawca,
- partia,
- certyfikaty,
- parametry wejściowe.
- Produkcja:
- zlecenie,
- wykonane operacje,
- czas realizacji,
- wykorzystane zasoby,
- parametry procesu.
- Produkt końcowy:
- partia lub numer seryjny,
- historia wykonania,
- powiązane dokumenty,
- odbiorca.
Nie chodzi o zbieranie jak największej liczby pól. Liczy się to, czy dane można połączyć w spójną historię produktu.
Czy ERP wystarczy do traceability?
ERP może przechowywać informacje o zamówieniach, materiałach i dokumentach. Pełna historia produktu wymaga jednak także danych z magazynu i produkcji.
Jeżeli firma chce ustalić, jaka partia materiału została rzeczywiście użyta, kiedy wykonano operację i na jakim stanowisku, potrzebuje danych operacyjnych z procesu. Sprawdź, dlaczego dokładnie ERP nie wystarcza do zarządzania halą.
Jak MES i WMS wspierają identyfikowalność?
MES pomaga rejestrować rzeczywisty przebieg produkcji: wykonane operacje, czasy, zasoby, statusy i wybrane zdarzenia procesu.
WMS porządkuje przepływ materiałów: przyjęcia, lokalizacje, partie oraz wydania na produkcję.
Połączenie tych danych pozwala się dowiedzieć, z czego, kiedy i jak powstał dany wyrób.
Jak przygotować firmę do wdrożenia traceability?
Nie zaczynaj od zbierania wszystkiego. Najpierw odpowiedz na trzy pytania.
1. Co chcemy móc odtworzyć?
Czy kluczowe są: partia materiału, konkretna sztuka produktu, parametry procesu, historia operacji czy wszystkie te elementy?
2. Które dane są naprawdę potrzebne?
Zapisuj informacje, które pomagają znaleźć przyczynę problemu, spełnić wymagania klienta lub usprawnić proces.
3. Gdzie powstaje każda informacja?
Ustal, kto rejestruje daną informację, w którym momencie i z jakiego źródła ona pochodzi. Bez tego nawet najlepszy system szybko zacznie gromadzić luki.
Traceability daje Ci kontrolę nad historią produktu
Identyfikowalność pomaga szybciej ustalić przyczynę problemu, ograniczyć zakres kontroli oraz uporządkować współpracę magazynu, produkcji i jakości.
Chcesz sprawdzić, jak uporządkować dane z magazynu i produkcji, a także zbudować spójną historię produktu? Porozmawiaj z zespołem Optimakers.